วิทย์ม. ต้น: Association Bias, บิ๊กแบง, Franklin’s Bell

วันนี้เด็กๆมัธยมต้นเรียนเรื่อง association bias จากหนังสือ The Art of Thinking Clearly โดยคุณ Rolf Dobelli  ที่เราต้องระวังว่าเราอาจรีบตัดสินใจผิดจากการเชื่อมโยงที่ไม่สมเหตุสมผลด้วยประสบการณ์เราในอดีต และเมื่อเราเป็นผู้บริหารเราควรรีบรับฟังปัญหาและข่าวร้ายต่างๆจะได้หาทางแก้ไข (ไม่โทษผู้นำข่าวร้ายมาบอกเรา, don’t shoot the messenger)

เราคุยกันเรื่องทำไมการดูชะตาชีวิตด้วยวันเดือนปีเกิดจึงไม่น่าจะทำได้

เราได้พูดคุยกันเรื่องบิ๊กแบง (Big Bang) อันเป็น threshold แรกใน Big History Project

บิ๊กแบงคืออะไร:

ภาพของบิ๊กแบง (The Cosmic Background Radiation)

The Cosmic Background Radiation: แสงแรกจากจักรวาล

ขนาดต่างๆในจักรวาล:

จากนั้นเด็กๆได้เล่นของเล่นที่เรียกว่า Franklin’s Bell หรือป๋องแป๋งไฟฟ้า (ผมเคยเขียนอธิบายไว้ที่ https://witpoko.com/?p=7)

วันนี้นักเรียนคนหนึ่งบอกว่าลองห้อยกระป๋องเปล่าสองกระป๋องไว้ตรงกลางจะเกิดอะไรขึ้น พบว่าเสียงดังดีครับ:

บรรยากาศกิจกรรมอยู่ที่นี่ครับ:

ลิงก์เรื่องเอลนีโญ (El Niño), ลานีญา (La Niña)

วันนี้ผมบันทึกเสียงสั้นๆวิทยาศาสตร์ทั่วไปในรายการ Sci & Tech ที่วิทยุไทยพีบีเอสเรื่องปรากฎการณ์เอลนีโญ และลานีญา เลยเอาสรุปและลิงก์ที่ผู้สนใจเข้าไปดูเพิ่มเติมมารวมไว้ที่นี่ครับ:

สรุปคือ:

  1. ในมหาสมุทรแปซิฟิกแถวๆเส้นศูนย์สูตรระหว่างออสเตรเลียกับอเมริกาใต้ตอนเหนือ ปกติจะมีลมพัดจากทิศตะวันออกมายังทิศตะวันตก ลมนี้เรียกว่า Trade Wind หรือลมสินค้า ผลคือพาความชื้นมาทำให้ฝนตกแถบออสเตรเลียและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และน้ำแถบอเมริกาใต้ตอนเหนือมีอุณหภูมิต่ำมีปลาให้จับเป็นปกติ
  2. เมื่อลมนี้อ่อนตัวลง ฝนจะมาไม่ถึงฝั่งเอเชีย ทำให้น้ำแล้งกว่าปกติ ส่วนฝั่งอเมริกาใต้จะมีฝนตกมากขึ้นอาจมีน้ำท่วม และน้ำทะเลอุ่นกว่าปกติทำให้จับปลาได้น้อยลง เหตุการณ์นี้เรียกว่าเอลนีโญ
  3. เมื่อลมนี้แรงกว่าปกติ จะพาความชื้นฝั่งเอเชียมาก ทำให้ฝนตกมากอาจมีน้ำท่วม ส่วนฝั่งอเมริกาใต้จะแห้งแล้งกว่าปกติ น้ำเย็นขึ้นมีปลามากขึ้น ปรากฎการณ์นี้เรียกว่าลานีญา
  4. ปรากฎการณ์นี้เกิดเป็นระยะๆทุกๆ 2-7 ปี แต่ละครั้งมีอยู่นาน 9 เดือนถึง 2 ปี มีหลักฐานว่ามีมาเป็นพันปีแล้ว
  5. ยังไม่แน่ใจว่าภาวะโลกร้อนทำให้เอลนีโญ/ลานีญาเกิดบ่อยขึ้นหรือรุนแรงขึ้นหรือเปล่า

ลิงก์เผื่อมีประโยชน์ครับ:

กระแสน้ำในมหาสมุทรเกิดได้อย่างไร:

คลิปเอลนิโญจาก National Geographic:

ENSO: El Niño-Southern Oscillation:

คลิปภาษาไทยครับ:

วิทย์ม.ต้น: การเติบโตของเงินออมเป็นประจำ, หัดใช้ Mu-Editor

สัปดาห์นี้เด็กม.2-3 เขียนโปรแกรมหาเงินสะสมจากการออมเป็นประจำปีละเท่าๆกัน โดยมีผลตอบแทนต่อปีเท่าๆกัน เป็นเวลาหลายๆปีครับ ต่อยอดจากสัปดาห์ที่แล้วที่คำนวณมูลค่าเงินในอนาคตถ้ามีการทบต้นไปเรื่อยๆหลายๆปี

เราปรับชื่อตัวแปรของฟังก์ชั่นหาค่าเงินในอนาคตให้เป็นสากลมากขึ้น:

หัดใช้ f-string เพื่อจัดรูปแบบข้อความหรือจำนวนทศนิยม:

และคำนวณเงินอนาคตทั้งหมดถ้าออมเท่าๆกันทุกปี:

ถ้าออมเงินทุกปีๆละ 1 บาท ที่ผลตอบแทน 0%, 2%, 5%, 7%, 10%, 15%, 20% เป็นเวลา 10, 20, 30, 40, 50 ปี จะมีเงินรวมตอนจบดังนี้:

สามารถโหลด Jupyter Notebook ไปเล่นได้ที่นี่ หรือดูโค้ดออนไลน์ได้ที่ https://nbviewer.jupyter.org/url/witpoko.com/wp-content/uploads/2019/08/2019-08-02_G8-9.ipynb นะครับ

นอกจากนี้เด็กๆม.1, 2, 3 ก็ได้รู้จัก Mu Editor สำหรับเขียนโปรแกรมไพธอนแล้วเก็บเป็นไฟล์ .py แยกต่างหากไม่อยู่ใน Jupyter Notebook ครับ สามารถโหลดได้ที่ https://codewith.mu

เด็กม. 1 ได้เห็น turtle graphics นิดหน่อย ในอนาคตเราคงเอามาใช้วาดนู่นวาดนี่กัน

บันทึกกิจกรรมวิทยาศาสตร์สำหรับเด็กๆ อยากให้คุณพ่อคุณแม่คุณครูเอาไปประยุกต์เล่นกับเด็กๆเยอะๆครับ :-)