Category Archives: science toy

วิทย์ประถม: ปล่อยลูกแก้วจากที่สูง (Gravity Golf), กรอกน้ำและเทน้ำ, วิทย์อนุบาล: ปล่อยลูกแก้ว

ผมไปทำกิจกรรมวิทย์กับเด็กๆประถมศูนย์การเรียนปฐมธรรมและเด็กอนุบาลสามอนุบาลบ้านพลอยภูมิมาครับ เด็กๆประถมหัดคิดแบบวิทย์โดยพยายามอธิบายมายากลปามีด ประถมต้นเล่นเกมปล่อยลูกแก้วที่ผมเรียกให้เท่ว่า Gravity Golf ประถมปลายทดลองหาวิธีกรอกน้ำใส่และเทน้ำออกจากขวดให้เร็วๆ อนุบาลสามเล่นปล่อยลูกแก้วเหมือนประถมต้น

(อัลบั้มบรรยากาศกิจกรรมประถมอยู่ที่นี่ กิจกรรมอนุบาลสามอยู่ที่นี่ ส่วนลิงก์รวมทุกกิจกรรมอยู่ที่นี่นะครับ)

ก่อนอื่นเด็กประถมได้ดูมายากลนี้ครับ ดูเฉพาะตอนแรกที่เป็นกล ยังไม่ดูส่วนเฉลยตอนหลัง แล้วดูเฉลยหลังจากได้พยายามคิดพยายามอธิบายว่ากลแต่ละกลทำอย่างไรกันก่อน กลวันนี้คือขว้างมีดครับ:

กิจกรรมนี้ฝีกเด็กๆให้คิดแบบวิทยาศาสตร์ มีการสังเกต การตั้งสมมุติฐานเพื่ออธิบายสิ่งที่สังเกตมา การตรวจสอบสมมุติฐานกับข้อมูลที่สังเกตมา การตั้งสมมุติฐานใหม่เมื่อสมมุติฐานเดิมขัดกับข้อมูล นอกจากนี้เราพยายามให้เด็กๆมีความกล้าคิดและออกความเห็นครับ

สำหรับเด็กประถมต้น เราจำลองรถไฟเหาะตีลังกา เอาสายพลาสติกใสมาสมมุติว่าเป็นราง เอาลูกแก้วมาสมมุติว่าเป็นรถไฟ แล้วปล่อยลูกแก้วในสายพลาสติกจากที่สูงๆ เด็กๆสังเกตว่าลูกแก้วจะมีความเร็วเพิ่มขึ้นเมื่อตกลงสู่ที่ต่ำ เป็นการเปลี่ยนแปลงพลังงานศักย์โน้มถ่วงเป็นพลังงานจลน์ (ผมเคยบันทึกคำอธิบายที่ละเอียดขึ้นอยู่ที่ “จำลอง “รถไฟเหาะ” การเปลี่ยนรูปพลังงานระหว่างศักย์และจลน์” ครับ) แต่การเล่นคราวนี้เรามีถ้วยพลาสติกเป็นเป้าด้วย ผมเลยตั้งชื่อเกมนี้ว่า Gravity Golf คือคล้ายๆตีกอล์ฟโดยอาศัยแรงโน้มถ่วงของโลกเป็นตัวให้ความเร็วลูกแก้ว

สำหรับประถมปลาย ผมให้ทดลองและสังเกตการใส่น้ำเข้าไปในขวดแบบต่างๆ และให้หาทางเอาน้ำออกจากขวดให้เร็วๆ

ให้เปรียบเทียบเวลาว่าทำแบบไหนใช้เวลาน้อยกว่ากันครับ เช่นทดลองเติมน้ำใส่ขวดโดยเทใส่แบบปกติไม่มีเครื่องมือช่วย,ใส่กรวย, ใส่หลอด, เปรียบเทียบกรวยใหญ่ vs. กรวยเล็ก ,ทดลองเอาน้ำออกจากขวดโดยเทออกแบบปกติไม่มีเครื่องมือช่วย, เขย่าขวดหมุนๆให้เกิดน้ำวนออกรอบๆแกนอากาศที่ไหลเข้า (คล้ายๆพายุหมุน), เจาะขวดให้อากาศเข้าได้, เป่าลมไปแทนที่

สำหรับเด็กอนุบาลสามผมให้เล่น Gravity Golf แบบประถมต้นครับ:

วิทย์ม.ต้น: ความรุนแรงในมนุษยชาติ, เล่นลูกแก้วชนกัน, ลูกแก้วแทนรถไฟเหาะ (พลังงานศักย์/พลังงานจลน์)

วันนี้เราคุยกันเรื่องเหล่านี้ครับ:

1. เราดูคลิปน่าสนใจก่อนเวลาเรียนเช่นทำไมไฟบ้านเป็นกระแสสลับ:

บินเหมือน Iron Man:

ตัวอย่างหุ่นยนต์ในงานหุ่นยนต์ที่ประเทศจีน:

2. คุยกันถึงบท “เลือดสีแดงบนหญ้าเขียว” จากหนังสือปลาที่ว่ายในสนามฟุตบอล เรื่องเกี่ยวกับความรุนแรงในตัวเราและธรรมชาติ

3. ทำไมการทะเลาะกันบางเรื่องเช่นเรื่องการเมืองและศาสนาจึงมักจะนำไปสู่ความขัดแย้งมากๆหรือความรุนแรง (เพราะเราที่เป็นสัตว์สังคม ชอบคิดแบบเผ่า และการเมืองและศาสนาเป็นสิ่งที่รวมคนเป็นเผ่า) ผมเคยคุยเรื่องนี้ใน ThaiPBS Podcast ครับ

4. อยากแนะนำให้เด็กๆดูคลิป “โลกของเรากำลังจะดีขึ้นหรือแย่ลง ลองมาดูตัวเลขกัน” (Is the world getting better or worse?) โดย Steven Pinkerครับ วันนี้เราไม่ได้ดูเพราะต้องแบ่งเวลาเล่นลูกแก้ว

5. เราเล่นกับลูกแก้วสองแบบ แบบแรกคือเล่นปล่อยลูกแก้วชนกันหลายๆขั้นตอนแต่ให้โดนเป้าที่เป็นลูกแก้วลูกสุดท้ายเสมอ

เราอาศัยปรากฏการณ์ที่เมื่อมีวัตถุทรงกลมแข็งผิวเรียบ (เช่นลูกแก้ว) ขนาดเท่าๆกันสองลูกวางติดกันอยู่ ถ้ามีอะไรมาชนลูกใดลูกหนึ่ง อีกลูกจะกระเด็นออกไปในแนวเส้นตรงที่ลากผ่านจุดศูนย์กลางของทรงกลมทั้งสองลูก ดังนั้นถ้าเราเรียงแนวเส้นตรงที่ผ่านจุดศูนย์กลางของลูกบอลแต่ละคู่ เราสามารถบังคับทิศทางการกระเด้งไปที่เป้าที่เราต้องการได้ง่ายๆ ไม่จำเป็นต้องเล็งอะไรมากมาย ตราบใดที่มีการชนที่แรงมากพอ:

6. การเล่นกับลูกแก้วแบบที่สองคือเล่นรถไฟเหาะตีลังกา เอาสายพลาสติกใสมาสมมุติว่าเป็นราง เอาลูกแก้วมาสมมุติว่าเป็นรถไฟ แล้วปล่อยลูกแก้วในสายพลาสติกจากที่สูงๆ เด็กๆสังเกตว่าลูกแก้วจะมีความเร็วเพิ่มขึ้นเมื่อตกลงสู่ที่ต่ำ เป็นการเปลี่ยนแปลงพลังงานศักย์โน้มถ่วงเป็นพลังงานจลน์ (ผมเคยบันทึกคำอธิบายที่ละเอียดขึ้นอยู่ที่ “จำลอง “รถไฟเหาะ” การเปลี่ยนรูปพลังงานระหว่างศักย์และจลน์” ครับ)

คลิปจากวันนี้ครับ:

คลิปสโลโมชั่นจากในอดีตครับ:

บรรยากาศกิจกรรมวันนี้ครับ:

กิจกรรมม.ต้นเล่นลูกแก้ววันนี้ครับ

Posted by Pongskorn Saipetch on Wednesday, October 21, 2020

วิทย์ประถม: แรงลอยตัว, เล่นกับลม, วิทย์อนุบาลสาม: ท่อกระดาษทรงพลัง

ผมไปทำกิจกรรมวิทย์กับเด็กๆประถมศูนย์การเรียนปฐมธรรมและเด็กอนุบาลสามอนุบาลบ้านพลอยภูมิมาครับ เด็กประถมต้นเล่นกับแรงลอยตัวของน้ำ ประถมปลายเล่นกับลมโดยเป่าเทียนผ่านสิ่งกีดขวาง อนุบาลสามเล่นกับท่อกระดาษทรงพลัง

(อัลบั้มบรรยากาศกิจกรรมประถมอยู่ที่นี่ กิจกรรมอนุบาลสามอยู่ที่นี่ ส่วนลิงก์รวมทุกกิจกรรมอยู่ที่นี่นะครับ)

ก่อนอื่นเด็กประถมได้ดูมายากลนี้ครับ ดูเฉพาะตอนแรกที่เป็นกล ยังไม่ดูส่วนเฉลยตอนหลัง แล้วดูเฉลยหลังจากได้พยายามคิดพยายามอธิบายว่ากลแต่ละกลทำอย่างไรกันก่อน กลวันนี้คือต่อเชือกที่ถูกตัดเป็นชิ้นๆครับ:

กิจกรรมนี้ฝีกเด็กๆให้คิดแบบวิทยาศาสตร์ มีการสังเกต การตั้งสมมุติฐานเพื่ออธิบายสิ่งที่สังเกตมา การตรวจสอบสมมุติฐานกับข้อมูลที่สังเกตมา การตั้งสมมุติฐานใหม่เมื่อสมมุติฐานเดิมขัดกับข้อมูล นอกจากนี้เราพยายามให้เด็กๆมีความกล้าคิดและออกความเห็นครับ

สำหรับเด็กประถมต้น ผมเอากาละมังใส่น้ำมาแล้วบอกเด็กๆว่าจะลอยลูกแก้วบนน้ำให้ดู (สัปดาห์ที่แล้วเด็กๆสามารถลอยคลิปโลหะหนีบกระดาษบนผิวน้ำได้ด้วยแรงตึงผิว) ผมค่อยๆวางลูกแก้วช้าๆให้เด็กตื่นเต้น แต่วางกี่ครั้งลูกแก้วก็จม แรงตึงผิวไม่พอที่จะรับลูกแก้วให้ลอยไว้ได้ แต่ถ้าเราใช้ตัวช่วยโดยเอาฟอยล์อลูมิเนียมมาปูเป็นแพเราก็จะลอยได้

ผมแจกลูกแก้วและฟอยล์อลูมิเนียมให้เด็กๆพยายามทำแพรูปร่างต่างๆดูว่าใครจะใส่ลูกแก้วได้มากๆโดยไม่จมกันครับ เด็กๆก็แยกย้ายกันเล่นกันง่วนไป

สำหรับเด็กประถมปลาย ผมให้เล่นกับลมต่อครับ คราวนี้เราเป่าเทียนให้ดับโดยให้ลมไหลไปตามผิวสิ่งกีดขวางกัน:

เราอาศัยปรากฏการณ์ที่ของไหลเช่นลมหรือน้ำชอบวิ่งไปตามผิวสิ่งกีดขวาง (Coandă effect) เนื่องจากเรามองไม่เห็นสายลม (แม้ว่าจะรู้สึกได้) เราจึงดูสายน้ำแทนครับ มันทำตัวคล้ายๆกัน:

จากนั้นเด็กๆก็แยกย้ายกันทดลองเองครับ:

สำหรับเด็กอนุบาลสาม ผมให้เล่นท่อกระดาษทรงพลังกันครับ วิธีทำตามคลิปนี้:

เด็กๆได้สังเกตว่าถ้าท่อกระดาษยังตรงๆอยู่ มันจะรับน้ำหนักกดได้เยอะมาก  และยิ่งมีหลายท่อ ก็ยิ่งรับน้ำหนักได้มากขึ้น เพราะมันช่วยกันรับน้ำหนักนั่นเอง

ต่อมาผมเอาแกนกระดาษทิชชู่หลายๆอันมาต่อเป็นฐานแล้วอุ้มเด็กๆให้ไปยืนกันข้างบน เด็กๆสนุกสนานกิ๊วก๊าวกันใหญ่

หลังจากเล่นเสร็จแล้ว ผมอธิบายเพิ่มเติมโดยถามเด็กๆว่าใครรู้บ้างกระดาษทำมาจากอะไร เด็กๆหลายคนก็รู้ว่าทำมาจากไม้ ผมก็เล่าเรื่องคร่าวๆว่าคนเอาต้นไม้ไปย่อยเป็นชิ้นเล็กๆผสมน้ำและสารเคมีกัดสีให้ขาว แล้วเอาลูกกลิ้งมารีดเอาน้ำออก แล้วเราก็ได้กระดาษแผ่นบางๆขาวๆ ผมบอกว่าดังนั้นจริงๆแล้วแผ่นกระดาษก็เหมือนไม้ที่บางมากๆ ถ้าเราเอามาม้วนแน่นๆ มันก็จะแข็งและรับน้ำหนักได้มากครับ

ผมเคยทำคลิปเรื่องนี้ไว้ในช่องเด็กจิ๋ว & ดร. โก้บน YouTube ด้วยครับ เชิญชมนะครับ: