วิทย์ประถม: ปลูกวัคซีนกันถูกหลอกง่ายๆ

วันนี้ผมไปทำกิจกรรมวิทย์กับเด็กๆมาครับ ทุกครั้งที่เปิดเรียนผมจะทำกิจกรรมปลูกวัคซีนกันถูกหลอกให้เด็กๆ ผมเอาภาพลวงตาและเสียงลวงหูมาให้เด็กๆดูและฟังเพื่อให้รู้ว่าสมองของเราทำงานผิดพลาดได้ง่ายๆ ดังนั้นเมื่อจะเชื่ออะไรต้องระมัดระวัง ต้องดูหลักฐานและกลไกต่างๆว่าน่าจะเป็นจริงหรือไม่ครับ

(อัลบั้มบรรยากาศกิจกรรมต่างๆอยู่ที่นี่นะครับ กิจกรรมประถมคราวที่แล้วเรื่อง “เล่นเรื่องจุดศูนย์ถ่วง หัดวัดความดันโลหิต” ครับ รวมทุกกิจกรรมอยู่ที่นี่นะครับ)

ก่อนอื่นผมให้เด็กๆดูของแปลกประจำสัปดาห์ครับ คราวนี้คือคลิปนี้ครับ:

อุปกรณ์นี้เรียกว่า Flyboard Air มีเครื่องยนต์เจ็ตขับเคลื่อน ทำให้คนสามารถลอยไปมาได้ เด็กดูแล้วตื่นเต้นกันมาก ผมให้เด็กๆคิดว่ามันปลอดภัยไหม และถ้าอันตรายจะทำให้ปลอดภัยขึ้นอย่างไร

ต่อจากนั้นผมก็ให้เด็กๆดูโต๊ะในวิดีโอนี้ ให้ดูว่าอันไหนยาวกว่าครับ:

ทุกคนเห็นว่าโต๊ะด้านซ้ายยาวกว่า แต่เมื่อเราวัดขนาดดูแล้ว ปรากฏว่ามันมีขนาดเท่ากันเป๊ะเลยครับ ผมพิมพ์รูปโต๊ะทั้งสองบนกระดาษแจกให้เด็กๆไปวัดและเทียบกันด้วยครับ ภาพนี้นะครับ:

จาก http://smart-kit.com/s868/optical-illusion-tables/

ภาพลวงตาอันต่อไปคือหอนาฬิกาบิ๊กเบนครับ:

จาก https://richardwiseman.wordpress.com/2010/02/24/big-ben-illusion/

ดูเหมือนว่าอันขวาเอียงมากกว่าอันซ้าย แต่ถ้าพิมพ์บนกระดาษแล้วตัดมาเทียบกันมันจะเอียงเท่าๆกันครับ ที่เราเห็นอย่างนี้ก็เพราะว่าสมองคิดว่าทั้งสองภาพรวมกันเป็นภาพของหอนาฬิกาสองอันคู่กัน และเมื่อเรามองหอนาฬิกาจริงๆตั้งคู่กันอยู่ เราจะเห็นยอดของมันลู่เข้าหากัน (เรื่อง perspective) เมื่อเราไม่เห็นมันลู่เข้าหากัน เราจึงคิดว่าหอด้านขวาต้องเอียงอยู่แน่ๆ  ปรากฏการณ์นี้แสดงถึงการที่สมองตีความหมายตามสมมุติฐาน(หรือโปรแกรม)ที่มีอยู่แล้วในสมอง ไม่ใช่เห็นในสิ่งที่เป็น

ปรากฏการณ์เดียวกันนี้อธิบายภาพถนนที่ดูเอียงไม่เหมือนกันทั้งๆที่เป็นภาพเดียวกันทั้งซ้ายขวาด้วยครับ:

จาก https://www.womansworld.com/posts/road-optical-illusion-153381

อีกภาพหนึ่งเรียกว่า Cafe wall illusion ดังนี้ครับ:

จาก http://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-4772156/Caf-wall-illusion-makes-straight-lines-look-slanted.html

แถบสีฟ้าในภาพมันขนานกันนะครับ แต่เรามองมันดูเอียงๆลู่เข้าลู่ออกไม่ขนาน ผมถามเด็กว่าจะเช็คยังไงดี เด็กๆก็ลองวัดระยะห่างของแถบด้านซ้ายและด้านขวา และพบว่ามันเท่ากันครับ นอกจากนี้ถ้าเรามองภาพนี้จากข้างๆจะเห็นว่าแถบสีฟ้ามันขนานกันครับ

ผมแถมให้เด็กๆดูภาพหน้าไอน์สไตน์ผสมมาริลีน มอนโรครับ ถ้าหรี่ๆตาให้ภาพมัวๆหรือมองจากไกลๆจะเห็นหน้ามาริลีน มอนโร (หน้าผู้หญิง) ถ้ามองชัดๆหรือมองใกล้ๆจะเห็นหน้าอัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ (หน้าผู้ชาย):

จาก https://www.independent.co.uk/life-style/health-and-families/health-news/monroe-or-einstein-optical-illusion-you-may-need-glasses-if-you-see-a-hollywood-actress-rather-than-10154295.html

สำหรับเด็กประถมปลาย นอกจากได้เล่นกับภาพลวงตาข้างบนแล้ว ยังได้ฟังเสียง Yanny vs. Laurel ด้วยครับ:

คนแต่ละคนจะได้ยินคนละคำ ขึ้นกับได้ยินเสียงความถี่สูงหรือความถี่ต่ำเท่าไร หูฟังและลำโพงที่ใช้ก็มีผลครับ ที่เว็บ The New York Times มีให้ปรับปริมาณความถี่เสียงสูงเสียงต่ำด้วยครับ เชิญไปเล่นที่ https://www.nytimes.com/interactive/2018/05/16/upshot/audio-clip-yanny-laurel-debate.html

นอกจากนี้ก็มีเสียงที่ฟังเป็นคำว่า Brainstorm หรือ Green needle ได้ขึ้นกับว่าเราพูดคำไหนในใจเราด้วยครับ ที่ลิงก์นี้ครับ: https://www.reddit.com/r/blackmagicfuckery/comments/8jxzee/you_can_hear_brainstorm_or_green_needle_based_on/

 

Leave a Reply

Your email address will not be published.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.